Kan een robot deels het personeelstekort in de zorg oplossen bij dementie? Industrieel ontwerper Wang Long Li denkt van wel. Hij ontwierp een prototype dat patiënten kan helpen om langer zelfstandig te blijven.
De robot heet Tessa, en wordt gezien als ‘zorgassistent’. Al 3.000 ouderen hebben haar thuis staan. Ze ziet eruit als een eivormige bloempot, nog geen 30 centimeter hoog. Ze heeft ogen en een mond, een blauw jasje met knopen en een gele strik op het voorhoofd. En zelfs plantje van kunststof erbovenop. Het uiterlijk is door ouderen zelf gekozen; die voelden zich met deze vorm het prettigst.
Dankzij robot langer zelfstandig
Toen Wang Long Li begon met het ontwikkelen van de robot, dacht hij eerst dat zo’n assistent puur taakjes zou moeten doen. Denk aan koffie zetten, of iemand helpen uit bed te komen. Maar ouderen zelf formuleerden een ander doel: zelfstandig blijven en mantelzorgers (zoals hun kinderen) ontzien.
In de praktijk betekent dat bijvoorbeeld: iemand herinneren aan afspraken en medicijnen innemen. En later, bij verder gevorderde dementie, herinneren aan dagelijkse activiteiten en als het moet daarbij stap-voor-stap begeleiden. Denk aan tanden poetsen, naar de wc gaan, water drinken op warme dagen. Schijnbaar kleine dingen, die voor mensen met dementie heel belangrijk zijn voor die zelfstandigheid, én om een gevoel van eigenwaarde te behouden.
Behoud van eigenwaarde
Dat gevoel van eigenwaarde zit bijvoorbeeld in het steeds herinnerd moeten worden aan een afspraak door familie of verpleegkundigen. Daarin voelen ze een soort oordeel. Daarom waren ouderen al vanaf de 1e versies dolblij met Tessa; en toen was ze eigenlijk alleen nog maar een sprekende agenda. Maar op die manier helpt ze om de relatie tussen de patiënt en hun naasten langer te behouden.
In de toekomst kan de robot méér
Binnenkort komt er een nieuw model. Dat zal ook mensen met autisme of niet-aangeboren hersenletsel kunnen ondersteunen. In de toekomst kunnen er thuis sensoren geplaatst worden. Wanneer iemand dan bijvoorbeeld ’s nachts gaat dwalen, kan Tessa hem of haar terugbegeleiden naar bed.
Robot scheelt zorgverleners én mantelzorgers tijd
De robot is dus heilzaam voor patiënten. Hoe zit het met mantelzorgers en zorgverleners? Hen scheelt Tessa vooral tijd, zegt ontwerper Li. Zo hoeft een wijkverpleegster niet meer langs te komen om iemand aan een afspraak te herinneren. En als de bot straks meer kan, dus ook niet meer bij bijvoorbeeld dwalen.
Li was als tiener zelf mantelzorger voor zijn vader. Die ervaring is voor hem een belangrijke motivatie om de robot te ontwikkelen. Hij wil andere tieners die in dezelfde situatie komen, op deze manier helpen.
Robots niet geschikt tegen eenzaamheid
Wel waakt hij ervoor dat de ontwikkeling van Tessa de verkeerde kant opgaat. Dat doet hij door met de juiste investeerders in zee te gaan, en stap-voor-stap te kijken waar de robot wel en niet geschikt voor is. Het gaat immers om een kwetsbare groep, en uiteindelijk is AI geen mens. Zo ziet hij geen rol voor Tessa als therapeut. En een robot mag nooit een excuus worden om ouderen aan hun lot over te laten. Zo gelooft hij niet dat zijn technologisch wonder een oplossing is voor eenzaamheid. Die vergt een menselijke connectie, geeft Li aan.
Hoogstens kan Tessa hierbij helpen door iemand met dementie eraan te herinneren om een familielid te bellen, bijvoorbeeld bij belangrijke gebeurtenissen als een examen.
Tessa wordt inmiddels vergoed door verschillende zorgverzekeraars.
(Bron: volkskrant.nl)
Heeft of krijgt u te maken met Alzheimer/dementie?
Weet dan dat u via particuliere thuiszorg altijd op de hulp kunt rekenen die nodig is.
Auteur: redactie Zuster Jansen
