Het klinkt als science fiction: Amerikaanse onderzoekers lieten bij muizen met Alzheimer nieuwe zenuwcellen ontstaan. En wel met nanodeeltjes. De muizen toonden aantoonbare vooruitgang: ze gingen opnieuw nesten en wisten hun weg te vinden in een doolhof.
Eigen cellenvoorraad in ons lichaam
Alzheimer wordt bij mensen steeds erger. Dat komt doordat een volwassen brein heel weinig nieuwe cellen aanmaakt. Dus wat Alzheimer neemt, komt niet terug. Verbindingen gaan verloren.
Maar wetenschappers vonden een cellenvoorraad in het lichaam zelf: ‘astrocyten’. Die voeden neuronen, ruimen afval op en zorgen dat bloedvaten dicht blijven. Ook delen ze zich in de hersenen. De vraag werd: kunnen die cellen ook zenuwcellen worden? Zo ja, dan heb je een eigen neuronenfabriek in je brein.
Hulpcellen worden zenuwcellen
Normaal worden astrocyten geen zenuwcellen: er zit een eiwit in die dit voorkomt. Het lukte wetenschappers om dat eiwit te versnipperen, met een nanobolletje. Het mooie: dit experiment werd gedaan in een schaaltje met menselijke cellen.
Sterker nog: bij een proef met ‘mini-breintjes’, gekweekt uit menselijke stamcellen en daarna beschadigd als een Alzheimer-brein, kwam de elektrische activiteit terug.
Tests op muizen
De volgende stap in het onderzoek waren tests op muizen. Muizen die genetisch zo aangepast waren, dat ze snel hersenschade opliepen, vergelijkbaar met Alzheimer. Nadat de nanodeeltjes ingebracht waren, zaten ze na zo’n 4 weken weer op het niveau van gezonde muizen.
Zo gingen ze weer nesten bouwen. Deze activiteit geldt als een vroege graadmeter voor vergelijkbare dagelijkse handelingen die ook bij mensen als eerste mislopen. Ook bij een experiment met een doolhof scoorden de behandelde muizen net zo goed als gezonde muizen.
Naast bovenstaande, hoopvolle tekenen, waren er meer signalen die wezen op een succesvol experiment.
Vergelijkbare studies bekritiseerd
Dit klinken als fantastische resultaten. Tegelijkertijd is het misschien nog te vroeg om de champagne te ontkurken. Want er zijn eerdere, vergelijkbare studies geweest, maar dan rond Parkinson en oogschade. Ook toen claimden de onderzoekers spectaculaire resultaten.
Maar wat bleek: andere labs konden de resultaten niet herhalen. Die beweerden dat de ‘nieuwe neuronen’ gewoon bestaande waren, maar dan verkeerd gelabeld door de virussen die gebruikt werden bij het onderzoek. Oftewel: er bestaat veel onenigheid over het ‘echte resultaat’ van deze experimenten.
Het verschil tussen dit onderzoek en die andere? Hierbij is geen virus gebruikt, en cellen worden niet gelabeld.
Onderzoekers blijven voorzichtig
Desalniettemin blijven de onderzoekers voorzichtig. Er moet meer bewijs komen dat de resultaten echt het gevolg zijn van nieuwe neuronen uit een hulpcel. Daarvoor is een techniek nodig die niet gebruikt is bij dit onderzoek.
Ook blijven er vragen over als: hoeveel hulpcellen kun je veilig omvormen? Hoe lang houdt het effect aan? En wat doet herhaalde toediening? Daarom is deze behandeling nog lang niet klaar voor de kliniek. Het is nu vooral belangrijk om vervolgonderzoek te doen.
Heeft of krijgt u te maken met Alzheimer/dementie?
Weet dan dat u via particuliere thuiszorg altijd op de hulp kunt rekenen die nodig is.
