In 2025 kozen 499 Nederlanders met dementie voor een zelfgekozen einde aan hun leven. In 2020 waren dit er 170, dus het aantal stijgt. Het gaat hierbij bijna altijd om mensen die nog wilsbekwaam zijn, en uit vrees voor ‘ondraaglijk lijden’ kiezen voor euthanasie.
De motivatie van deze mensen wordt mooi verwoord door iemand die in november euthanasie keeg: ‘Ik wil sterven als mezelf, niet als een schim van mezelf.’ Deze man besprak zijn eigen sterfdatum, én plande zijn eigen uitvaart met de begrafenisondernemer.
Had hij iets langer gewacht? Dan was euthanasie veel lastiger geweest. Want eenmaal wilsonbekwaam, is ‘ondraaglijk lijden’ een moeilijk te bewijzen voorwaarde. Want bij gevorderde dementie is iemand niet meer in staat om deze conclusie te trekken. Zelfs dit onderwerp aankaarten is dan niet of nauwelijks mogelijk.
Alleen met een heel duidelijke wilsverklaring kom je in aanmerking. Daar moet dan heel specifiek instaan welke situatie je absoluut wilt vermijden. Bijvoorbeeld: wanneer je je partner niet meer herkent. Of incontinent bent.
Zit je eenmaal in zo’n scenario? Dan moet het lijden ook nog eens overduidelijk zijn. Bijvoorbeeld urenlang jammeren, of agressiviteit. Waarbij medicijnen niet kunnen helpen. Maar zit je de hele dag vredig voor de televisie? Dan krijg je geen euthanasie, ook al heb je nog zo’n specifieke wilsverklaring.
De juiste timing is lastig, omdat je zelf niet merkt wanneer je dementie zo ver gevorderd is, dat je inmiddels wilsonbekwaam bent.
Met andere woorden: je hebt de grootste kans op euthanasie wanneer je eigenlijk nog redelijk ‘goed’ bent. En daar is moed voor nodig, want je levert dan ook levenstijd in van relatief hoge kwaliteit. Steeds meer mensen kiezen daar dus voor, uit lijden voor het lijden dat zij in de toekomst vrezen.
De stijging in het aantal euthanasiegevallen heeft voor een deel te maken met de vergrijzing. Maar waarschijnlijk ook omdat euthanasie breder geaccepteerd wordt in Nederland. Steeds meer mensen wéten ook dat een zelfgekozen einde een optie is.
Uiteindelijk gaat het slechts om een fractie van alle mensen met dementie: 499 op 300.000 is niet veel. Dat heeft natuurlijk alles te maken met de complexiteit om euthanasie. Maar ook doordat nog niet elke arts meewerkt, en veel mensen zich uiteindelijk toch ongemakkelijk voelen bij een zelfgekozen dood.
Heeft of krijgt u te maken met Alzheimer/dementie?
Weet dan dat u via particuliere thuiszorg altijd op de hulp kunt rekenen die nodig is.
Auteur: redactie Zuster Jansen
